Ditët e Kujtesës VI

19–26 SHKURT 2021, TIRANË

#ditëtekujtesës2021

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Të dashur miq dhe kolegë,

 

duke uruar të jeni mirë në këtë kohë pandemie, kemi kënaqësinë t'ju ftojmë të shënoni në kalendarin tuaj datat e edicionit të gjashtë të DITËVE TË KUJTESËS, 19–26 shkurt 2021. DITËT E KUJTESËS janë një aktivitet i përvitshëm i Institutit për Demokraci, Media dhe Kulturë (IDMC) në partneritet me Fondacionin Konrad Adenauer (KAS), qysh prej Tetorit të vitit 2016.

Ky vit shënon 30 vjetorin e rrëzimit të statujës së diktatorit Enver Hoxha në sheshin "Skënderbej", më 20 Shkurt 1991, si akt simbolik i rënies së regjimit totalitar në Shqipëri. A ra diktatura gjysmëshekullore komuniste përmes një "revolucioni popullor nga poshtë"? Cilat ishin sfidat e drejtësisë tranzitore për dënimin e krimeve të komunizmit? Cilat janë politikat e kujtesës që u aplikuan në këto dekada dhe si e ndikojnë ato qasjen e shoqërisë shqiptare ndaj kësaj periudhe të errët historike? Aktivitete të ndryshme dhe ekspertë të fushës brenda e jashtë vendit do t'u japin përgjigje këtyre pyetjeve dhe më gjerë. Folësi kryesor i këtij edicioni do të jetë historiani i mirënjohur, Prof. Dr. Oliver Schmitt (Austri), i cili do të referojë në ceremoninë e hapjes më 19 Shkurt 2021.

Gjatë kësaj jave kujtese, IDMC dhe KAS, në bashkëpunim me ISKK, Ambasadën Austriake në Shqipëri, kujto.al, Shoqatat e ish- të përndjekurve politikë dhe aktorë të tjerë të fushës do të sjellin aktivitete të përditshme me qëllim forcimin e dialogut mbi të shkuarën dhe njohjen më të mirë të regjimit komunist, si: forume diskutimi, prezantim ekspozitash, vizita studimore në Vendet e Kujtesës, shfaqje filmash e dokumentarësh, prezantim publikimesh, etj.

Siç e kemi kthyer në traditë nga vitet e kaluara, jeni të mirëpritur deri në datën 10 Janar 2021, të propozoni aktivitetet tuaja, të cilat lidhen me moton e këtij edicioni.

 

Ndër të tjera, këtë vit mund të ndiqni:

  • Ceremonia e Hapjes së DITËVE TË KUJTESËS, IDMC, 19 shkurt
  • Forum Online: "A e njohim ne më mirë komunizmin?", IDMC, 19 shkurt
  • Ekspozita: "Rrëzimi i statujës së diktatorit Enver Hoxha", IDMC, 20 shkurt
  • Shfaqja e dokumentarit: "Nga Skënderbeu te Enver Hoxha" (1984), Paul Lendvai, Ambasada Austriake në Shqipëri
  • Vizita në Vendet e Kujtesës, IDMC + KAS + Shoqata të të përndjekurve politikë
  • Prezantim i kolanës studimore mbi komunizmin, ISKK
  • Prezantim i hartës digjitale, KAS + kujto.al
  • Tryezë e rrumbullakët: "30 vjet pas komunizmit", KAS + ISP
  • Prezantim i publikimit: "Gjenocidi mbi kulakët 1948–1990", KAS + Antikomunistët
  • Prezantim i studimit: "Filmat e ish-Kinostudios, propagandë apo pasuri kombëtare?", IDMC
  • Diskutim: "Propaganda, lajmi i rremë dhe dezinformimi si cenim i demokracisë", IDMC
  • Etj.

 

Informacione për aktivitetet në kuadër të "Ditëve të Kujtesës":

Programi i plotë i aktiviteteve

 

Për edicionet e mëparshme të DITËVE TË KUJTESËS, vizitoni 2016, 2017, 2018, 2019, 2020.

Nëse keni pyetje, ju lutemi të na kontaktoni në office@idmc.al.

 

Ju mirëpresim,

Stafi i IDMC-së

  • DITA I, 19 SHKURT: HAPJA E "Ditëve të Kujtesës"

    Edicioni i gjashtë i "Ditëve të Kujtesës" u hap me akademikun austriak Oliver Schmitt.

     

    19 shkurt 2021, Tiranë – Tri dekada pas rënies së regjimit komunist, njohja e së shkuarës dhe qasja ndaj saj, ende përbën një bosht për të ndërtuar të tashmen dhe të ardhmen në Shqipëri. Jo vetëm si nevojë për të njohur historinë, por edhe si refuzim i kulturës së mosndëshkueshmërisë në vend. Shpërfillja e së shkuarës, e fateve njerëzore, e grupeve të ndryshme shoqërore, ka zënë fill menjëherë pas rënies së regjimit dhe vijon ende, duke bërë që në forma të ndryshme ish-nomenklatura të ketë ende ndikim në shoqëri. Ky është mesazhi kryesor që shënoi edicionin e VI të Ditëve të Kujtesës, organizuar nga Instituti për Demokraci, Media e Kulturë (IDMC) në partneritet me Fondacionin Konrad Adenauer (KAS) dhe aktorë të tjerë të fushës së kujtesës.

    Edicioni i VI i Ditëve të Kujtesës u hap me praninë e Presidentit të vendit, z. Ilir Meta, kreut të Prezencës së OSBE-së, z. Vincenzo del Monaco, drejtori i Fondacionit "Konrad Adenauer", Tobias Rüttershoff, historiania shqiptare, znj. Valentina Duka, historiani shqiptar në SHBA z. Elidor Mëhilli, historiani zvicerian, z. Daniel Ursprung.

    Jonila Godole, drejtore e IDMC, tha në hapje se, një edicion i pazakontë si ky, në kushte pandemie, që mbahet në salla bosh, do të ndiqej në platformat online, çka do të ofronte qasje për ish-të përndjekur ose publik të interesuar edhe jashtë vendit. Më tej ajo iu përgjigj pyetjes që i bëhet shpesh se pse vijon t'i organizojë "Ditët e Kujtesës" duke mos i lënë "në paqe ata që duan të harrojnë të shkuarën".

    "Fajin nuk e ka gishti që plaga nuk mbyllet, por ilaçi që kemi përzgjedhur për ta kuruar atë, dhe kjo është harresë e qëllimtë." Sipas saj, ne kemi qëndruar indiferentë përballë rrëfimeve të viktimave të diktaturës. "Kemi dënuar me heshtje disidentët dhe zërat e së shkuarës, e kemi banalizuar të keqen duke bashkëjetuar me të, ne kemi neglizhuar, dhe kemi heshtur ndaj glorifikimit të figurave publike, që kanë bashkëpunuar me regjimin duke dëmtuar të tashmen dhe të ardhmen tonë," u shpreh Godole.

    Drejtori i KAS, Tobias Rüttershoff, duke vënë theksin te roli i drejtësisë së tranzicionit në ndëshkimin e krimeve të regjimit dhe te roli i politikës së kujtesës në tri dekada, tha se vetëm përmes përballjes dhe dënimit të krimeve, viktimat e regjimit mund të gjejnë paqe, ndërsa shtoi se "40 vitet e shtypjes së regjimit kanë lënë gjurmë në shoqëri dhe në politikë, gjë që na bën ne të kemi një detyrim moral për të mos e harruar të shkuarën, por të përballemi me të që të kemi një të ardhme më të mirë. Ndaj potenciali dhe limitet e politikave të lustracionit si edhe roli në mekanizmat e drejtësisë tranzicionale, forcimi i demokracisë dhe qeverisja e mirë dhe sundimi i ligjit, janë në thelb të diskutimeve të Ditëve te Kujtesës".

    Ambasadori i OSBE-së, Vincenzo del Monaco theksoi se "përmes një dialogu të pjekur, që përfshin kërkimet mbi të shkuarën, ajo mund të kuptohet në mënyrë që mësimet e marra mbi të, të integrohen në shoqërinë e tashme në mënyrë që të shmanget rënia në grackën e të harruarit të së shkuarës. Dialogu është fjala kyç, sepse muzetë nuk mjaftojnë". Duke cituar Hanah Arendt, ai foli për ndërtimin e një shoqërie të shëndoshë që shmang përsëritjen e së shkuarës.

    Folësi kryesor i këtij edicioni ishte akademiku austriak Oliver Schmitt, i cili në fjalën e tij në tryezën i tryezës së diskutimit "30 vjet më pas, sa e njohim komunizmin?", tha se Shqipëria zyrtare përpiqet deri më sot t'i mënjanojë ose shpërfillë kampet-burgjet komuniste, ish-të burgosurit margjinalizohen, shoqërisht dhe në kujtesën zyrtare. Ai vërejti se "hulumtimi kritik i historisë bashkëkohore mund të zhvillohet shumë vështirë, veçanërisht nuk mund të zhvillohet në universitete dhe akademitë e shkencave, edhe për shkak të vazhdimësive personale me regjimet komuniste". Sipas Schmitt, "përpjekjet e intelektualëve pothuajse gjithmonë hasin në rezistencë të fortë, shpesh të formuluar në mënyrë agresive nga ish-nomenklatura komuniste dhe pasardhësit e tyre".

    Akademiku austriak, theksoi se hulumtimi ndërkombëtar mbi komunizmin punon shumë në formë krahasimore. "Në këtë kontekst, historianët që punojnë në Shqipëri janë në të vërtetë inekzistent. Nga shtetet sovrane të epokës komuniste sipas ligjit ndërkombëtar (dhe këto nuk përfshihen tri republikat ish-Jugosllave!), vetëm Shqipëria nuk përfaqësohet në debatin ndërkombëtar me institucione shkencore." Sipas Schmitt, nëse Shqipëria është ndopak e dukshme, kjo është në sajë të grupit të vogël të sipërpërmendur të intelektualëve jashtë vendit. "Në kontekstin e sipërpërmendur të hulumtimit krahasues të komunizmit pozicioni i tyre megjithatë nuk është i lehtë. Kjo, sepse ato rezultate që ata kanë për të ofruar nuk korrespondojnë gjithmonë me mendimet dhe teoritë mbizotëruese të hulumtimit të komunizmit."

    Në vijim, Presidenti Ilir Meta u shpreh se në forma të reja, problematikat e periudhës komuniste, i gjejmë ende sot. Mes tyre, ai përmendi, qasjen ndaj së shkuarës, pranimin e fajit për krimet e bëra gjatë asaj periudhe, vlerësimin dhe kompensimin e personave që kanë vuajtur dënime të padrejta. "Është e rëndësishme të kujtojmë çfarë ky vend ka kaluar gjatë kësaj periudhe të errët, për të ecur të sigurt në të ardhmen," theksoi ai.

    Sipas kreut të shtetit, duhet "t'i kujtojmë ato ditë të errëta, për të nxjerrë mësime, t'i kujtojmë ato, për të mos lejuar, që hijet e së shkuarës të kërcënojnë të tashmen dhe të ardhmen e vendit. T'i kujtojmë ato kohë të zymta, për të na kujtuar dhe rikujtuar se sa e brishtë është demokracia dhe institucionet e saj. Për të na kujtuar se shtypja e reagimit qytetar, e shprehjes dhe e lirisë së mendimit është në fakt instalim i diktaturës. Për ta na kujtuar se, një popull që fle në demokraci, mund të zgjohet në diktaturë".

    Të gjithë të pranishmit e vunë theksin në fjalën e tyre te e shkuara si element i rëndësishëm në ndërtimin e së ardhmes së fushës së kujtesës.

Logo e Institutit për Demokraci, Media dhe Kulturë, IDMC

© 2015‒2021 Instituti për Demokraci, Media dhe Kulturë

IDMC në Twitter IDMC në Facebook IDMC në YouTube